Een open textbook is een digitaal, vrij toegankelijk studieboek waar de gebruiker het recht heeft de inhoud aan te passen. Sommige definities stellen dat het boek peer reviewed moet zijn door vakgenoten. Een Nederlandse vertaling van ‘open textbooks’ is er vooralsnog niet. De term ‘open tekstboek’ wordt verworpen omdat veel docenten dat interpreteren als ‘geen werkboek’, terwijl open textbooks ook werkopdrachten kunnen bevatten.

Open textbooks zijn vooral bekend vanuit de Verenigde Staten, waar de kosten van studieboeken een flinke financiële aderlating voor de student zijn. In de Verenigde Staten leiden deze kosten er schrikbarend vaak toe dat studenten niet gaan studeren, minder vakken volgen dan ze zouden willen, of zelfs helemaal met hun studie moeten stoppen. Ook in Nederland doen de eerste verhalen de ronde over studenten die als gevolg van het nieuwe leenstelsel moeite hebben om hun studieboeken te betalen. In Zuid-Afrika of Brazilië, landen waar het fenomeen open textbooks al is ingeburgerd, is de nood natuurlijk hoger, maar het is te makkelijk om op voorhand aan te nemen dat open textbooks in Nederland niet nodig zijn.

Behalve de prijs zijn er andere redenen om open textbooks over te nemen in het Nederlandse hoger onderwijs. Net als andere open educational resources (OER) bieden open textbooks meer didactische mogelijkheden dan papieren onderwijsmateriaal. Werken die onder een open licentie verschijnen, mogen worden bewerkt, gemixt en hergebruikt. Een docent kan een open textbook aanpassen aan de lokale situatie, actuele casussen toevoegen, of er bijvoorbeeld voor kiezen om alleen een enkel hoofdstuk op te nemen in het eigen onderwijsmateriaal. In open textbooks staan links naar ander onderwijsmateriaal, er zijn vaak video’s ingebed en er zijn doorverwijzingen naar interactieve elementen, zoals simulaties en animaties. Deze ‘navigatiemogelijkheid’, de koppeling met externe bronnen, is een ander belangrijk voordeel van open textbooks boven reguliere studieboeken.

In onderstaand Venn diagram kan je onder andere zien hoe open textbooks zich verhouden tot OER.

A Venn Diagram by David Wiley is licensed under CC BY 4.0

 

Meer weten?
Surf (2016). Thema uitgave Open textbooks

 


Bovenstaande tekst is een afgeleide van SURF thema uitgave open textbooks door SURF aangeboden met een CC BY 4.0 licentie.